سنت نوشیدن چای

در فرهنگ ایران چای علاوه بر اینکه محصولی زراعی به حساب می آید ، مصرف آن در نوع خود تبدیل به فرهنگ خاصی شده و این فرهنگ متـناسب با شرایط اقلیـــمی و همچنین آداب و رســوم محلی تـا حـدود زیــادی در نقــاط مختـلف ایـران متفاوت می باشد. به طور کلی میتوان گفت که امروزه چای جزو لاینفک زندگی اکثریت اقوام ایرانی شده است و در مراسم ، اعیاد ، جشن ها و سوگواری ها در تمام شهرها و روستاها جایگاه خاص خود را دارا می باشد.
استکان های کمرباریک هم در فرهنگ چای خوری ایرانیان جایگاه خاص خود را دارند. در طراحی این استکان ها نکات خاصی در نظر گرفته شده است که در نوع خود جالب می باشند ، مثلاً گودی کمر استکان های چای خوری باعث می شود که آنها به آسانی در دست قرار گیرند.

یک فنجان چای لبریز ، لب سوز ، لب دوز

نمونه ای از فرهنگ مرسوم در چایخانه های قدیمی می باشد. بدین صورت که شخصی که یک یا چند استکان چای صرف کرده و دیگر تمایلی به صرف چای ندارد ، استکان چای خود را بر روی نعلبکی می خواباند و قهوه چی مادام که مشتریان استکان های خود را بر روی نعلبکی نخوابانده اند ، برای آنها چای سرو می کند.
با رواج این شیوه نوین در محافل اشرافی ، سنت نوشیدن چای عصرانه مستلزم فضاسازی و تمهیدات بسیاری شد که با سلیقه و شیوه برپایی مراسم ارتباط نزدیکتری داشت و صرفاً از ارائه یک فنجان چای ساده با قدری کیک به شیوه ای پیچیده تر تبدیل گشت. زمان نوشیدن یک فنجان چای و خوردن غذا طولانی تر و ظواهر ظرف و ظروف نیز تغییر یافتند. غذاها در کنار نانهای نازک ویفری و کره یا ساندویچ و کیک های دلپذیر و کلوچه که به طور زیبایی روی رومیزی های ظریف تزئین می شدند ، خوشمزه تر به نظر می رسیدند.
با چنین آداب و رسوم اجتماعی مرتبط با چای عصرانه ، طبیعی است که در طول زمان ، آیین های بسیاری در مورد این امر شکل گرفته باشند. میزبان مسؤولیت ریختن چای را بعهده دارد و سپس در میان حاضرین چای توزیع خواهد شد. میزبان در کنار چای ، بیسکویت، برشی از کیک خامه ای یا شکلاتی تعارف می کند ولذت نوشیدن یک فنجان چای عصرانه دوچندان می شود.

خواص و فواید چای

چنانچه چای بدون شیر یا شکر مصرف شود ، فاقد کالری بوده و افزودن مقداری شیر نیمه چرب به آن ، حدود ۱۳ کالری به هر فنجان افزوده و چای را به جایگزینی مناسب و سالم برای اغلب نوشیدنی ها تبدیل خواهد کرد. چای به عنوان یک منبع طبیعی «فلوراید» ، «پتاسیم» ، «منگنز» و «ویتامین B2» شناخته شده است .

کافئین

در خصوص عوارض جانبی کافئین در چای و قهوه ادعاهای بسیاری شده است. یک فنجان چای به طور متوسط حاوی تقریباً نیمی از مقدار کافئینی است که در یک فنجان قهوه موجود است ، یعنی حدود ۳۳ میلی گرم کافئین در میانگین ۱۹۰ میلی لیتر چای. مصرف کافئین مناسب برای بزرگسالان میزان ۳۰۰ میلی گرم بوده و لذا نوشیدن تقریباً پنج فنجان چای در روز ما را در این حاشیه امن توصیه شده قرار می دهد.

کاهش وزن

اخیراً مشخص شده است که چای، به خصوص چای سبز و چای سفید در بزرگسالان با کاهش وزن ارتباط مستقیم دارند. این ارتباط بر اساس تأثیر چای بر سوخت و ساز چربی های بدن شکل گرفته و درنتیجه چنانچه در رژیم غذایی گنجانده شود می تواند به یک برنامه کاهش وزن مؤثر تبدیل شود. توصیه دیگر در این خصوص آن است که مصرف چای سبز می تواند با بهبود متابولیسم چربی ، میزان تحمل و پایداری را در تمرینات ورزشی بالا ببرد.

کاهش بروز سرطان

مطالعات متعدد و ادعاهای بسیاری بر این نکته اصرار دارند که چای در برابر چندین نوع سرطان مانند سرطان های ریه ، تخمدان ، سینه ، پروستات ، دهان و معده و نیز «گاستریت» که مرحله پیش از سرطان است ، در بدن ایجاد مقاومت می کند. در حالی که هیچ تحقیقی تاکنون چگونگی تأثیر ضدسرطانی چای را مشخص نکرده ، ولیکن چای و فلاونوئیدها به عنوان عامل بالقوه در پیشگیری سرطان در حیوانات و نمونه های آزمایشگاهی معرفی شده اند. تحقیقات گسترده ای در این زمینه در حال انجام است تا دانشمندان را به سوی کشف واقعیت در این امر مهم ترغیب نماید

هیدراسیون یا آب پوشی

باوری قدیمی وجود دارد که طبق آن نوشیدنی های کافئین دار مانند چای تأثیری منفی بر هیدراسیون داشته و به طور بالقوه باعث دفع آب بدن می شوند. اما حقیقت این است که مصرف چای باعث ایجاد هیچ اثر ادرار آوری نشده است، مگر آن که میزان نوشیدن آن در هر بار مصرف بیش از ۳۰۰ میلی گرم کافئین را وارد بدن نماید. این مقدار معادل شش یا هفت فنجان چای در هر وعده می باشد. بنابراین از آنجا که ۹۹ درصد چای را آب تشکیل می دهد، می تواند انتخابی مناسب برای پاسخ گویی به نیاز مایعات روزانه بدن باشد.

کاهش بروز بیماری های قلبی – عروقی

مطالعات و تحقیقات متعددی در مورد رابطه مستقیم مصرف چای به ویژه حضور «فلاونوئید» با کاهش خطر ابتلا به بیماری های قلبی و سکته انجام شده است و شواهد علمی به دست آمده که حاکی از اثرات بالقوه و مثبت این ماده بر سلامتی بوده است. نتیجه گیری منطقی این بحث آن است که نوشیدن چای سبز و سیاه مطابق با توصیه های غذایی، بدن را در برابر بیمار های قلبی – عروقی مقاوم

سلامت دهان و دندان

نوشیدن چای بدون اضافه کردن شکر و قند، تأثیرات سودمند متعددی بر جلوگیری از پوسیدگی دندان دارد. گیاه چای ، «فلوراید» موجود در خاک را استخراج کرده و در برگ های خود انباشته می سازد؛ به همین دلیل چای منبع طبیعی سرشار از فلوراید بوده که در جلوگیری از پوسیدگی دندان نقش به ســزایـی دارد. جذب «فلوراید» با مصـــرف چـــای دو چندان می گردد.

آنتی اکسیدان ها و رادیکال های آزاد

میوه ها و سبزیجات در تمام دنیا به عنوان منابع سرشار از آنتی اکسیدان ها شناخته شده اند؛ اما به وجود آنتی اکسیدان در چای اشاره چندانی نشده است. در حقیقت چای سرشار از آنتی اکسیدان های متعلق به گروه «فلاوُنوئید» ها است که در نحوه مبارزه با رادیکال های آزاد در بدن بسیار مؤثر می باشند.

عملکرد حافظه

محققانی که بروی بیماری جنون، زوال قدرت شناخت و بیماری آلزایمر مطالعه می کنند، دریافته اند کسانی که چای مصرف می کنند نسبت به کسانی که چای نمی نوشند دچار زوال شناختی کمتری شده اند.

تاریخچه چای

چای ، یک نوشیدنی منحصر به فرد که جهان را تغییر داد!

طبق روایت افسانه چای ، این نوشیدنی در ۲۷۳۷ پیش از میلاد توسط «شن نونگ» ، امپراطور چین کشف شد و آن زمانی بود که چندین برگ چای با باد به داخل ظرفی از آب جوش افتاد. از زمان سلطنت سلسله «هان» (۲۰۶ تا ۲۲۰ پیش از میلاد ) ظروف چای کشف شده است. در زمان سلسله «تانگ» (۹۰۶– ۶۱۸ بعد از میلاد) چای از آن چنان شهرتی برخوردار بود که نویسنده ای به نام «لویو» نخستین کتاب مختص به چای را با عنوان «چا چینگ» یا «چای کلاسیک» نوشت. اندکی بعد ، موبدان بودایی ژاپن که پیشتر برای تحصیل به چین آمده بودند ، این نوشیدنی را با خود به ژاپن بردند و خیلی زود ، چای به مثابه بخش عظیمی از فرهنگ آنان مبدل شد.

ورود چای به سایر نقاط جهان

تاجران و مبلغین مذهبی پرتغالی احتمالاً نخستین اروپایی هایی بودند که چای را آزموده و با خود نمونه هایی از آن را به اروپا بردند. ولی نخستین کسانی که این محصول را به صورت عمده و توسط کشتی به اروپا حمل کردند ، هلندی ها بودند. آن ها با تأسیس یک پایگاه تجاری در «جاوا» ، اولین محموله چای را از «چین» ، از طریق «جاوا» در سال ۱۶۰۶ به «هلند» ارسال کردند. خیلی زود چای به عنوان یک نوشیدنی به روز در «هلند» و دیگر کشورهای غرب اروپا رواج یافت ؛ اما قیمت گران آن باعث شد که از خانه اشراف زادگان و توانگران بیرون نیاید.

ورود چای به بریتانیا

در همین زمان ، نشانه هایی از حضور چای در بریتانیا در دست است ؛ اما مراسم ازدواج شاه «چارلز» دوم با شاهدخت پرتغالی «کاترین برا گانزا» بود که اشتیاق به نوشیدن چای را در آن سرزمین همگانی ساخت. درواقع ، می توان کاترین را یک معتاد به چای نامید و عشق وافر او به این نوشیدنی ، خیلی زود ، چای را به اوج اشتهار رساند و آنرا در کاخ و سپس به فضایی گسترده تر و در خانه و کاشانه اشراف زادگان و توانگران کشاند. پیش از سال ۱۸۳۴ اکثر چای مصرفی بریتانیا از چین به آن جا ارسال می شد. در همان سال ، امتیاز انحصاری شرکت هند شرقی در باب تجارت با چین به پایان دوره خود رسید و این امر ، باعث شد آن شرکت به کاشت چای در هندوستان بیندیشد که از نظر تاریخی مرکز کلیه فعالیت های آن ها بود. این حرکت با موفقیت شایانی رو به رو گشت و تا سال ۱۸۸۸ میزان واردات چای هندی به بریتانیا از میزان واردات چای چینی پیشی گرفت. پایان انحصار شرکت هند شرقی همچنین باعث شد تا تجارت چای برای همگان آزاد شده و عبور و مرور کشتی های حمل چای از رودخانه «کانتون» در چین تا رودخانه «تیمز» در لندن آزادانه انجام شود. هنگامی که کانال سوئز به روی کشتی های بخار عازم چین گشوده شد ، جهشی دیگر در این پیشرفت ایجاد گردید.

ورود چای به ایران

تاریخ ورود چای و گسترش آن در ایران را به طور دقیق نمی توان تعیین نمود ، ولیکن برطبق روایت های جهانگردان ( مانند پیتر دولاواله و دوک هلشتاین ) مصرف چای در ایران به قرن هفدهم یعنی عصر صفویه بر می گردد و پس از ورود اسلام ابتدا قهوه به عنوان نوشیدنی متداول رایج گردید و سپس چای جایگزین آن شد.
برای اولین بار کشت چای در سال ۱۲۶۲ توسط شخصی به نام حاج محمد حسین اصفهانی در ایران آغاز شد ، ولیکن به علل نامعلوم رواج نیافت. پس از وی این آرزوی دیرینه ایرانیان فقط با همت محمد میرزا چایکار ( کاشف السلطنه ) برآورده شد.

فرم تماس